Ochrona zdrowia 

Szwedzki pragmatyzm

Opieka zdrowotna w Szwecji jest zorganizowana z myślą o aspektach zarówno społecznych jak i praktycznych. Ochrona zdrowia podzielona jest na opiekę podstawową, której głównym elementem są centra opieki zdrowotnej, oraz lecznictwo zamknięte (szpitale). W centrach pracują specjaliści medycyny ogólnej, którzy stanowią odpowiednik polskiego lekarza rodzinnego, zwani lekarzami dystryktowymi (czyli rejonowymi).

Podstawa, czyli vårdcentral

Kraj podzielony jest na 21 województw. Wojewódzki samorząd terytorialny (landsting) zarządza i finansuje ochronę zdrowia. Podstawą systemu jest vårdcentral - nowoczesny ośrodek zdrowia. Rdzeń jego pracy stanowi grupowa praktyka lekarzy ogólnych, którzy wspólnie obsługują cały rejon. Vårdcentral zatrudnia średnio ok. 4-6 lekarzy, 8-12 pielęgniarek, 2-3 położne, 3-5 rehabilitantów, 2-3 analityków biomedycznych, 1-2 psychoterapeutów, 3-4 sekretarki medyczne zajmujące się dokumentacją medyczną i korespondencją, jak również kierownika ośrodka, niekoniecznie lekarza. Lekarzy wspierają też pracownicy społeczni, psychologowie, dietetycy, terapeuci zajęciowi. W samym centrum znajdziemy m.in. gabinety lekarzy, pokoje badań i sprofilowane gabinety zabiegowe. Pielęgniarki, także ze specjalizacjami, również mają swoje pokoje, gdzie przyjmują pacjentów i udzielają porad telefonicznych. Rejestracja do lekarza odbywa się po uprzednim kontakcie z wyszkoloną pielęgniarką, która dokonuje wstępnego rozpoznania problemu i wyznacza termin. Dokumentacja medyczna, rejestracja oraz wymiana informacji mają miejsce w sieciowym systemie komputerowym, co ogranicza do minimum dokumentację papierową. Lekarz przyjmuje dziennie ok. 8-12 pacjentów (standardowy czas wizyty: 30 minut). Każda wizyta jest dokumentowana przez lekarza na dyktafonie i przepisywana przez sekretarkę do komputera. Lekarz podpisuje swoje notatki elektronicznie.

Szwedzkie określenia: distriktsläkare (lekarz dystryktowy – jeżeli pracuje w vårdcentral), husläkare (domowy), allmänläkare (ogólny) odnoszą się do specjalisty medycyny rodzinnej. Pacjenci w Szwecji pierwsze kroki kierują właśnie do lekarza rodzinnego, który jest przygotowany do rozpoznania problemu i leczenia pacjenta. Jego kompetencje pozwalają też na stwierdzenie, czy należy skierować pacjenta do szpitala, gdzie skorzysta z niezbędnej w danym przypadku pomocy innych specjalistów. Również badania rozpoczęte w podstawowej opiece zdrowotnej mogą być uzupełnianie i finalizowane w szpitalu. Po zakończeniu niezbędnych działań w szpitalu pacjent może wrócić pod opiekę lekarza rodzinnego. Korzystanie z pomocy lekarza rodzinnego pozwala też na uzyskanie pomocy w różnych schorzeniach jednocześnie, bez potrzeby odwiedzania różnych jednostek.

Kwestie, w których pomocy pacjentowi może udzielić lekarz rodzinny mogą się wiązać np. z wysokim ciśnieniem krwi, cukrzycą, depresją, problemami ze snem, astmą, bólem stawów i żołądka, infekcją dróg oddechowych, wysypką i inne. Pacjent często może samodzielnie wybrać swojego lekarza rodzinnego w danej placówce.

*Korzystaliśmy z informacji z http://www.sfam.se/foreningen/s/om-allmanmedicin (2017.04.27)

Lecznictwo otwarte i zamknięte

Podstawowa opieka zdrowotna i jej centra są bazą całego systemu. Pacjent jest kierowany do specjalisty szpitalnego, gdy opieka nad chorym nie jest możliwa w ramach medycyny ogólnej. W momencie wypełnienia swojego zadania specjalista szpitalny przekazuje odpowiedzialność za chorego swemu koledze z vårdcentral. Za tym wszystkim podąża odpowiednia dokumentacja medyczna. Każde skierowanie do specjalisty szpitalnego skutkuje listem zwrotnym z odpowiednią treścią, najczęściej fragmentem dziennika chorego, często wraz z dodatkowym komentarzem. Szwedzki lekarz rodzinny współpracuje ze szpitalami regionalnymi (uniwersyteckimi), wojewódzkimi oraz podwojewódzkimi. Najczęściej jest to jeden duży szpital typu wojewódzkiego i 2-3 mniejsze. Pacjenci kierowani sądo szpitala w zależności od przynależności terytorialnej. Pewna, zdefiniowana grupa pacjentów może szukać pomocy bezpośrednio u specjalisty w szpitalu bez skierowania z vårdcentral. Reasumując, szwedzki odpowiednik polskiego lekarza rodzinnego pracuje w systemie, gdzie jego pozycja zawodowa i finansowa są oparte o dosyć solidne fundamenty.


* autor artykułu jest dr med., byłym pracownikiem Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej we Wrocławiu, posiada specjalizację z chorób wewnętrznych., skończył uzupełniające kształcenie specjalizacyjne w ramach szwedzkiej med. ogólnej, pracuje obecnie w Centrum Opieki Zdrowotnej HAGA / Orebro, w ramach kontraktu, który podpisał w 2000 r. po ukończeniu szkolenia zorganizowanego przez firmę Medena Rek Polska. Relacja pochodzi sprzed kilku lat, autor mieszka w Szwecji z żoną i córką.